Zwanger en veilig werken: informatie voor werknemers

• Hoe weet u of uw werk schadelijk is als u zwanger bent?
• Wat moet u met uw werkgever regelen als u zwanger bent?
• Kan uw werk worden aangepast als u zwanger bent?
• Waar moet u op letten als u zwanger bent en werkt?
• Is werken met chemische stoffen, straling of virussen gevaarlijk als u zwanger bent?
• Mag u borstvoeding geven onder werktijd?
• Meer informatie

naar bovenHoe weet u of uw werk schadelijk is als u zwanger bent?

Als u zwanger bent of borstvoeding geeft, moet u veilig en gezond kunnen werken. U moet voorzichtig zijn met lichamelijk zwaar werk, stress, werk met chemische stoffen of straling en werk waarbij er een infectierisico is.

Risico’s voor zwangere werknemers in een RI&E
In een risicoinventarisatie en –evaluatie (RI&E) staan de mogelijke risico’s beschreven voor vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven. Vraag uw werkgever naar de RI&E. Als uw werkgever geen RI&E heeft, vraag dan advies bij de arbodienst of een interne deskundige.

naar bovenWat moet u met uw werkgever regelen als u zwanger bent?

U vertelt uw werkgever dat u zwanger bent. Het advies is om dit uiterlijk na drie maanden zwangerschap te doen. Uw werkgever kan dan maatregelen nemen om u en uw ongeboren kind te beschermen.

Zwangerschapsverlof
Als u zwanger bent, hebt u recht op zestien weken zwangerschaps- en bevallingsverlof. Dit moet u minimaal drie weken voor het ingaan van het verlof aanvragen. Zie ‘zwangerschaps- en bevallingsverlof’ voor meer informatie

Voorlichting
Nadat u hebt verteld dat u zwanger bent, ontvangt u van uw werkgever informatie over de mogelijke gevaren van werken voor u en uw ongeboren kind. Ook hoort u welke maatregelen uw werkgever heeft genomen. Vlak voordat het verlof ingaat, informeert uw werkgever u over de maatregelen die hij neemt als u, na de bevalling, weer begint met werken.

naar bovenKan uw werk worden aangepast als u zwanger bent?

Uw werkgever moet ervoor zorgen dat u veilig en gezond kunt werken tijdens de zwangerschap en de periode van borstvoeding. U blijft zoveel mogelijk uw eigen werk doen. Als dit niet mogelijk is, kunnen uw werkzaamheden of werktijden worden aangepast.

Aanpassing werk bij zwangerschap
Als de werkgever de mogelijke gevaren niet of onvoldoende kan wegnemen, kan uw werk worden aangepast. In het uiterste geval krijgt u tijdelijk ander werk aangeboden of hoeft u tijdelijk niet te werken.

Aanpassing werktijden bij zwangerschap
Ook kunnen de werktijden en rusttijden worden aangepast. Op de volgende zaken hebt u recht maar overleg wel altijd met uw werkgever:

1. regelmatige werktijden en rusttijden
2. extra pauzes (maximaal 1/8 van uw werktijd)
3. een geschikte, afsluitbare ruimte om te rusten (met bed of rustbank)
4. geen overwerk en nachtdiensten
5. zwangerschapsonderzoek onder werktijd

U hebt hier tot zes maanden na de bevalling recht op (met uitzondering van de onderzoeken).

naar bovenWaar moet u op letten als u zwanger bent en werkt?

Als u zwanger bent of borstvoeding geeft, moet u veilig en gezond kunnen werken. In de RI&E staan de specifieke risico’s beschreven. Informeer hiernaar bij uw werkgever.

In het algemeen geldt dat u voorzichtig moet zijn met lichamelijk zwaar werk, stress, werk met chemische stoffen of straling en werk waarbij er een risico op infectie is.

Lichamelijke belasting en zwanger
Tijdens uw zwangerschap mag u niet worden verplicht zwaar lichamelijk werk te doen. Tijdens de hele zwangerschap moet u bukken, hurken en knielen zoveel mogelijk voorkomen. Tijdens de laatste drie maanden van de zwangerschap mag u per dag niet vaker dan eenmaal per uur bukken, hurken, knielen en staande voetpedalen bedienen.

Regels voor tillen tijdens de zwangerschap
Als u in uw werk moet tillen, zijn er de volgende regels:

• Tijdens de zwangerschap en tot drie maanden na de bevalling: handmatig tillen van gewichten zoveel mogelijk beperken.
• Is tillen toch nodig, dan moet het in één handeling te tillen gewicht minder zijn dan tien kilo.
• Vanaf de twintigste week van de zwangerschap mag u niet vaker dan tien keer per dag maximaal vijf kilo tillen.
• Vanaf de dertigste zwangerschapsweek mag u niet vaker dan vijf keer per dag maximaal vijf kilo tillen.

Andere zaken waar u op moet letten als u zwanger bent

• Stress kan ook schadelijk zijn voor u en uw ongeboren kind. Overleg met uw werkgever over het verminderen van de werkdruk.
• Het is niet verstandig om tijdens de zwangerschap en periode van borstvoeding onder extreme kou of hitte te werken.   
• Tijdens de zwangerschap mag u niet worden blootgesteld aan schadelijk geluid (80dB maximaal gedurende acht uur per dag).  
• Tijdens de zwangerschap bent u niet verplicht om onder overdruk te werken (bijvoorbeeld duikarbeid en caissonarbeid).  
• U mag tijdens de zwangerschap niet worden blootgesteld aan sterke lichaamstrillingen of schokken (de versnelling mag niet meer dan 0,25 m/s² zijn).  

Chemische stoffen, straling en infectierisico en zwanger
Als u werkt met chemische stoffen of straling moet u voorzichtig zijn. Ook infecties kunnen schadelijk zijn voor uw ongeboren kind.

naar bovenIs werken met chemische stoffen, straling of virussen gevaarlijk als u zwanger bent?

Sommige concentraties van chemische stoffen kunnen schadelijk zijn voor de voortplanting en voor uw ongeboren kind. Dit geldt ook voor blootstelling aan straling. U moet opletten als u er in uw werk een risico is om een infectie op te lopen.

Chemische stoffen
Sommige concentraties van chemische stoffen zijn gevaarlijk als u bezig bent zwanger te worden, zwanger bent of borstvoeding geeft. Let op de volgende zaken:

• Zorg dat u bij het werken met chemische stoffen zo hygiënisch mogelijk werkt.
• Werkt u met een verpakt product, dan ziet u op het etiket of er schadelijke stoffen in zitten. Op sommige producten staat niets vermeld (geneesmiddelen en diergeneesmiddelen): informeer in dat geval bij uw werkgever over gevaren bij het bereiden of toedienen.
• Bij te grote risico's of onzekerheden bent u niet verplicht om met chemische stoffen te werken. U mag in ieder geval niet werken met metallisch lood en verbindingen met metallisch lood.

Bij het onderwerp ‘giftige stoffen voor de voortplanting’ vindt u de lijsten met stoffen die voor de voortplanting gevaarlijk kunnen zijn.

Straling
Werken met straling kan schadelijk zijn voor uw ongeboren kind. Gevaarlijke straling kan voorkomen in kerncentrales, röntgenkamers van ziekenhuizen en laboratoria. Als u met straling werkt is het belangrijk uw zwangerschap zo vroeg mogelijk te melden bij de bedrijfsarts of stralingsdeskundige.

Infectierisico
U bent niet verplicht werk te doen waarbij u in contact kunt komen met het virus dat rode hond veroorzaakt (rubellavirus) of met de parasiet die toxoplasmose kan veroorzaken (als u met katten werkt). Behalve als u voldoende antistoffen hebt. Ook enkele andere infecties kunnen schadelijk zijn voor het ongeboren kind. Let ook op als u werkt met ziektekiemen, als u met geïnfecteerde patiënten werkt of als u in de agrarische sector werkt.

naar bovenMag u borstvoeding geven onder werktijd?

U mag onder werktijd borstvoeding geven of kolven totdat uw kind negen maanden is. U mag hiervoor maximaal een kwart van uw werktijd gebruiken. Uw werkgever betaalt uw loon door.

Geschikte, afgesloten ruimte voor borstvoeding
Uw werkgever moet een geschikte, afgesloten ruimte beschikbaar stellen voor het voeden en kolven. Als dit niet mogelijk is, mag u zelf een plek regelen. Ook kunt u naar uw baby toegaan.

Andere afspraken over borstvoeding
U kunt met uw werkgever ook andere afspraken maken. U kunt bijvoorbeeld uw werktijden aanpassen of gedeeltelijk thuis gaan werken.

naar bovenMeer informatie

Hebt u naar aanleiding van deze tekst nog vragen, dan kunt u gratis bellen met de Postbus 51 infolijn: 0800-8051, of www.rijksoverheid.nl  raadplegen.