Huidig dossier: Wet arbeid vreemdelingen Direct naar (in de site): Werkgelegenheid

Wet arbeid vreemdelingen: informatie voor werkgevers

• Wanneer bent u werkgever volgens de Wet arbeid vreemdelingen?
• Wie mag u onder welke voorwaarden laten werken?
• Welke uitzonderingen zijn er?
• Wat zijn de regels bij grensoverschrijdende dienstverlening?
• Hoe komt u aan een tewerkstellingsvergunning?
• Waarom is illegale tewerkstelling verboden?
• Hoe hoog is de boete?
• Hoe controleert de Arbeidsinspectie?
• Meer informatie

naar bovenWanneer bent u werkgever volgens de Wet arbeid vreemdelingen?

Als u een vreemdeling laat werken bent u werkgever in de zin van de Wet arbeid vreemdelingen. Ook als u een vreemdeling, die u niet zelf in dienst hebt, laat werken, bent u werkgever in de zin van deze wet.

U bent dus ook werkgever in de zin van de Wet arbeid vreemdelingen als u iemand laat werken via een uitzendbureau, loonbedrijf of onderaannemer.

Hierbij kunnen ook particulieren als werkgever worden beschouwd, bijvoorbeeld als u anderen een verbouwing voor u laat uitvoeren, of als u huishoudelijke hulp of kinderoppas hebt.

Het komt regelmatig voor dat een persoon meer dan één werkgever heeft, bijvoorbeeld het bedrijf waar de vreemdeling voor werkt en het uitzendbureau dat hem uitleent. De werkgevers zijn ieder voor zich verantwoordelijk voor de naleving van de Wet arbeid vreemdelingen.

Wat betekent dit voor u als particulier?
Ook particulieren kunnen te maken krijgen met de Wet arbeid vreemdelingen.

Als u iemand anders voor u laat werken, bijvoorbeeld om uw huis te verbouwen, op uw kinderen te passen of uw tuin aan te leggen, bent u voor de wet werkgever. Als u vreemdelingen voor u laat werken zonder een tewerkstellingsvergunning voor hen aan te vragen, bent u strafbaar.

U kunt als particulier een boete krijgen van 4.000 euro per illegaal tewerkgestelde werknemer. Voor wie binnen 2 jaar opnieuw wordt betrapt op illegale tewerkstelling, wordt de boete verhoogd met 50%.

naar bovenWie mag u onder welke voorwaarden laten werken?

Werken in Nederland is vrij toegestaan voor personen met de Nederlandse nationaliteit of die van één van de landen van de Europese Economische Ruimte (EER) en Zwitserland.

De landen van de EER zijn de landen van de Europese Unie, plus Noorwegen, IJsland en Liechtenstein. Voor deze landen geldt vrij verkeer van werknemers, met uitzondering van Bulgarije en Roemenië.

Per 1 mei 2007 geldt vrij verkeer van werknemers uit Estland, Letland, Litouwen, Slowakije, Hongarije, Tsjechië, Polen en Slovenië. Voor werknemers uit Bulgarije en Roemenië blijft een tewerkstellingsvergunning nodig. 

Dit betekent dat personen met nationaliteiten van de volgende landen in Nederland mogen werken:

• Nederland
• België
• Cyprus
• Denemarken
• Duitsland
• Estland (per 1 mei 2007)
• Finland
• Frankrijk
• Griekenland
• Groot-Brittannië
• Hongarije (per 1 mei 2007)
• Ierland
• Italië
• Letland (per 1 mei 2007)
• Litouwen (per 1 mei 2007)
• Luxemburg
• Liechtenstein
• Malta
• Noorwegen
• Oostenrijk
• Polen (per 1 mei 2007)
• Portugal
• Slovenië (per 1 mei 2007)
• Slowakije (per 1 mei 2007)
• Spanje
• Tsjechië (per 1 mei 2007)
• IJsland
• Zweden
• Zwitserland

Personen uit alle andere landen mogen alleen in Nederland werken als:

• ze beschikken over een geldig verblijfsdocument waarop de aantekening staat: ‘Arbeid is vrij toegestaan’, of:
• ze beschikken over een paspoort met een officiële sticker voor verblijfsaantekeningen, met daarop de aantekening ‘Arbeid is vrij toegestaan’, of:
• u als werkgever beschikt over een geldige tewerkstellingsvergunning voor deze vreemdelingen.

Op grond van internationale verdragen mogen enkele andere groepen vreemdelingen in Nederland werken. Voor meer informatie kunt u terecht bij de Immigratie-en Naturalisatiedienst.

Vreemdelingen die niet kunnen aantonen dat arbeid voor hen vrij is toegestaan of voor wie u geen tewerkstellingsvergunning hebt, mogen dus niet in Nederland werken. Laat u hen toch werken, dan overtreedt u de Wet arbeid vreemdelingen en is er sprake van illegale tewerkstelling.

naar bovenWelke uitzonderingen zijn er?

De regels voor het inhuren van freelancers en zelfstandigen
Als u zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers) en freelancers uit de EER, inclusief de nieuwe lidstaten, voor u laat werken hebt u geen tewerkstellingsvergunning nodig, als zij daadwerkelijk als zelfstandige werken.Als ze feitelijk in loondienst werken, zijn ze gewoon werknemers. Voor werknemers uit Roemenië en Bulgarije moet u een tewerkstellingsvergunning aanvragen.
De Arbeidsinspectie controleert in individuele gevallen of er sprake is van zelfstandigen of niet. Hierbij kijkt zij of de persoon in kwestie

• geheel voor eigen risico werkt
• werkt tegen een prijs die volledig en rechtstreeks aan hemzelf wordt betaald
• zelf beslist over de keuze van het werk, de arbeidsomstandigheden en de prijsafspraak.

Personen uit de EER, ook uit de nieuwe lidstaten, mogen zonder verblijfsvergunning in Nederland verblijven.
Voor vreemdelingen van buiten de EER geldt dat alleen als de vreemdeling de aantekening ‘arbeid is vrij toegestaan’ op de verblijfsvergunning heeft staan of een verblijfsvergunning voor die arbeid als zelfstandige heeft, een tewerkstellingsvergunning niet nodig is. Ook in die situatie mag er uiteraard geen sprake zijn van een verkapte vorm van dienstbetrekking. Het is verstandig om altijd het verblijfsdocument van een zelfstandige te controleren.

De regels voor inhuren van werknemers via uitzendbureaus, loonbedrijven en onderaannemers
Als u personeel inhuurt bent u werkgever in de zin van de Wet arbeid vreemdelingen. Het maakt voor de wet niet uit of u personeel inhuurt via intermediairen zoals uitzendbureau's, loonbedrijven of onderaannemers. U bent ervoor verantwoordelijk dat de persoon die voor u werkt een tewerkstellingsvergunning heeft, tenzij de intermediair hier al over beschikt.

Als u een vreemdeling via een intermediair inhuurt moet u zijn identiteit controleren aan de hand van zijn originele identiteitsbewijs. Ook krijgt u een kopie van zijn identiteitsbewijs van de intermediair. Vervolgens moet u de kopie van het identiteitsbewijs in uw administratie bewaren gedurende tenminste vijf jaar na het einde van het kalenderjaar waarin de arbeid door de vreemdeling is beëindigd. Blijft u in gebreke, dan kunt u hiervoor een aparte boete krijgen van 1500 euro per arbeidskracht.

De regels voor asielzoekers
Ook voor asielzoekers gelden bepaalde uitzonderingen. Asielzoekers mogen 24 weken per 52 weken werken. Asielzoekers die werken als artiest, musicus, filmmedewerker of die musici of artiesten technisch ondersteunen, mogen 14 weken per 52 weken werken. Asielzoekers van wie de asielprocedure korter dan zes maanden loopt, mogen helemaal niet werken.

Ook asielzoekers die door de gemeente worden opgevangen en asielzoekers onder de 18 jaar mogen werken. Op deze laatste groep zijn wel de regels voor kinder- en jeugdarbeid van toepassing. Hierover kunt u meer lezen op Arbeid door jongeren.
Sinds 1 mei 2004 hoeven asielzoekers met een tijdelijke verblijfsvergunning voor asiel geen vergunning meer aan te vragen om aan het werk te gaan.

De regels voor hogere leidinggevenden, specialisten, sportcoaches, sporters en artiesten
Voor hogere leidinggevenden en specialisten met een brutosalaris van € 3900 of meer, sportcoaches, sporters en artiesten geldt dat de werkgever wel een tewerkstellingsvergunning aan moet vragen, maar de vacature niet vijf weken voor de aanvraag hoeft aan te melden bij UWV WERKbedrijf (vroeger CWI). Wel moet de werkgever werven om te kijken of er aanbod in de EER is om de vacature in te vullen. UWV WERKbedrijf toetst de aanvraag op de vraag of dit aanbod aanwezig is. De vrijstelling voor deze beroepen geldt vanaf 1 januari 2007 en wordt steeds voor een periode van zes maanden verlengd.

De regels voor kenniswerkers
Buitenlandse wetenschappers met een beurs, gastdocenten en deelnemers aan uitwisselingsprogramma’s van de Europese Unie hoeven geen tewerkstellingsvergunning aan te vragen. 

Andere kenniswerkers met een inkomen van meer dan 49.087 euro (ouder dan 30 jaar) of meer dan 35.997 euro (jonger dan 30 jaar) kunnen ook zonder tewerkstellingsvergunning aan de slag. Het gaat bijvoorbeeld om deskundigen op het terrein van ICT, wetenschappelijk onderzoek en technologie. Voorwaarde is dat de werkgever een verklaring/contract met de Immigratie- en Naturalisatiedienst  ondertekent. De kenniswerker heeft dan alleen een verblijfsvergunning als kenniswerker nodig om in Nederland te blijven en als kenniswerker te werken. Voor universitair docenten en postdocs vervalt het looncriterium.
Sinds 1 november 2006 geldt de kenniswerkersregeling ook voor buitenlandse artsen die in Nederland een opleiding volgen tot specialist (bijvoorbeeld huisarts, verpleeghuisarts of arts voor verstandelijk gehandicapten).

Een vrijstelling van de tewerkstellingsvergunning geldt ook voor studenten van buiten de Europese Unie die in Nederland studeren en stage moeten lopen. Als deze studenten hier afstuderen, mogen ze na afronding van hun studie een jaar lang naar werk zoeken. Ze moeten wel in hun eigen onderhoud voorzien (bijvoorbeeld door eigen geld of een baantje) en kunnen dus geen uitkering krijgen. Het minimale beginsalaris dat ze na dat jaar moeten gaan verdienen om hier als ‘kennismigrant’ te mogen werken bedraagt 25.000 euro.

Echtgenoten
Echtgenoten van kenniswerkers uit het buitenland kunnen sinds maart 2005 een vrijstelling krijgen van de tewerkstellingsvergunning. Dit houdt in dat zij zonder meer in Nederland aan de slag kunnen. De vrijstelling maakt het voor kenniswerkers aantrekkelijker om in Nederland te gaan werken, omdat bij de keuze voor een bepaald land van belang is dat de partner ook snel een baan kan aanvaarden. De partner van de kenniswerker verliest de vrijstelling als het samenleefverband binnen drie jaar wordt beëindigd.

De regels voor topartiesten
Sinds 18 maart  2006 is het makkelijker voor werkgevers in het toneel, theater, opera, musical, klassieke muziek, dans en cultuurwerkplaatsen om topartiesten te contracteren uit landen waarvoor geen vrij verkeer van werknemers geldt.
Topartiesten uit deze branches krijgen sneller een tewerkstellingsvergunning, omdat er geen vacatures bij het UWV WERKbedrijf  hoeven te worden gemeld. Ook hoeft er niet meer onderzocht te worden of er ook Nederlandse werkzoekenden voor de betrokken functie zijn.
De loonstrookjes bepalen wie tot de top behoort. De hoogte van de bedragen zal jaarlijks worden aangepast en is afhankelijk van de ontwikkelingen in de cao’s voor de betrokken branches.

naar bovenWat zijn de regels bij grensoverschrijdende dienstverlening?

Bij grensoverschrijdende dienstverlening geldt een notificatieplicht door de dienstverlener. Bonafide bedrijven moeten vooraf betrouwbare informatie over hun bedrijf, hun dienst en de identiteit van hun werknemers verschaffen aan UWV WERKbedrijf (voormalig CWI).

Hierbij gelden de volgende voorwaarden:

• Het gaat om tijdelijke dienstverlening in Nederland;
• De dienstverlener is buiten Nederland gevestigd in een andere lidstaat van de Europese Unie (EU), de Europese Economische Ruimte (EER) of Zwitserland;
• De werknemers van de dienstverlener mogen in het vestigingsland van de dienstverlener wonen en daar werken;
• De dienstverlening bestaat niet uit het ter beschikking stellen van arbeidskrachten (bijvoorbeeld een uitzendbureau of detacheringsbureau).

Ondernemingen die geen melding doen bij UWV WERKbedrijf en dus geen tewerkstellingsvergunningen hebben, kunnen 8.000 euro per vreemdeling boete krijgen. Zowel de betrokken dienstverlener als de opdrachtgever in Nederland en eventuele intermediairs kunnen beboet worden. Als de dienstverlener binnen twee weken alsnog melding doet bij UWV WERKbedrijf, kan de boete worden teruggebracht.

Voor postbusondernemingen en uitzendarbeid blijft het verplicht om tewerkstellingsvergunningen aan te vragen.

naar bovenHoe komt u aan een tewerkstellingsvergunning?

U moet eerst gedurende een periode van vijf weken zowel zelf als via een vestiging van UWV WERKbedrijf (vroeger CWI) bij u in de buurt al het mogelijke doen om werknemers te werven uit Nederland of de EER-landen (met uitzondering van Bulgarije en Roemenië). Als de vacature dan niet is vervuld kunt u bij UWV WERKbedrijf een tewerkstellingsvergunning aanvragen. UWV WERKbedrijf neemt dan binnen vijf weken een beslissing op uw aanvraag.

Tewerkstellingsvergunningen of informatie over de procedure kunt u aanvragen bij:

UWV WERKbedrijf Juridische Zaken
Postbus 883
2700 AW Zoetermeer
Telefoon (079) 750 29 03
Fax (079) 750 29 88

Een tewerkstellingsvergunning wordt alleen verleend als aan bepaalde voorwaarden is voldaan. De belangrijkste zijn dat:

• u zich voldoende hebt ingespannen om personeel uit Nederland of EER-landen (met uitzondering van Bulgarije en Roemenië) te werven
• er (binnen een redelijke termijn) geen aanbod beschikbaar zal zijn uit deze landen
• de vreemdeling beschikt over een voor het verrichten van arbeid geldige vergunning tot verblijf
• de vreemdeling tenminste het volledige minimummaandloon gaat verdienen, ongeacht of hij de werkzaamheden in deeltijd gaat verrichten
• de arbeidsomstandigheden, arbeidsvoorwaarden of arbeidsverhoudingen in uw bedrijf minimaal op het niveau liggen dat wettelijk vereist is en/of in de bedrijfstak gebruikelijk is (u moet bijvoorbeeld het van toepassing zijnde cao-loon betalen)
• passende huisvesting voor de vreemdeling beschikbaar is.

Voor sommige groepen vreemdelingen (waaronder asielzoekers, stagiairs en studenten) en/of voor bepaalde werkzaamheden geldt een versoepeld beleid ten aanzien van de verlening van een tewerkstellingsvergunning. Voor nadere informatie over de afwijkende regels voor deze groepen of activiteiten kunt u zich tot UWV WERKbedrijf wenden.

Zolang geen tewerkstellingsvergunning is verstrekt mag u de vreemdeling voor wie u een tewerkstellingsvergunning aanvraagt niet laten werken.

Stappenplan: Wat moet u doen voordat u iemand laat werken?

Stap 1

U vraagt de persoon die u wilt laten werken een origineel identiteitsbewijs te laten zien. Alleen documenten die zijn aangewezen in de Wet op de identificatieplicht gelden als identiteitsdocumenten voor werknemers. De belangrijkste zijn:

• Geldig Nederlands paspoort of Nederlandse Identiteitskaart (NIK)
• Geldig paspoort of geldige Europese identiteitskaart van één van de EER-landen
• Geldig paspoort van een land van buiten de EER dat voorzien is van een geldige sticker voor verblijfsaantekeningen
• Geldige verblijfsdocumenten voor vreemdelingen, namelijk:
  • document I (verblijfsvergunning voor bepaalde tijd, regulier)
  • document II (verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd, regulier)
  • document III (verblijfsvergunning voor bepaalde tijd, asiel)
  • document IV (verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd, asiel)
  • EU/EER-document (verblijfsdocument voor vreemdelingen uit de EER en hun gezinsleden)
  • W-document (document voor asielzoekers)

Heeft de persoon die u wilt laten werken geen identiteitsdocument als genoemd in de Wet op de identificatieplicht, dan mag u hem of haar niet laten werken.

Rijbewijs en sofi-nummer
Een rijbewijs is geen geldig identiteitsdocument om bij het begin van de arbeidsrelatie de identiteit vast te stellen. Op een rijbewijs is immers geen nationaliteit of verblijfsstatus vermeld. Ook het sofi-nummer is geen identiteitsbewijs. Het is niet meer dan een administratief gegeven, waaraan geen rechten ontleend kunnen worden.U mag een werknemer die zich uitsluitend identificeert met een rijbewijs of sofi-nummer dus niet laten werken.

Stap 2

Stel op basis van het identiteitsdocument de nationaliteit vast van de persoon die u wilt laten werken en controleer of hij in Nederland mag werken.

Op de sticker voor verblijfsaantekeningen en op de achterkant van elk van de bovengenoemde vreemdelingendocumenten wordt altijd duidelijk aangegeven of de persoon wel mag werken, niet mag werken of dat u voor deze persoon een tewerkstellingsvergunning moet hebben.

Laat dus uitsluitend iemand voor u werken op voorwaarde dat hij een origineel en geldig identiteitsdocument heeft getoond en waaraan u duidelijk hebt kunnen zien dat hij in Nederland mag werken.

Stap 3

Controleer of de persoon die u wilt laten werken degene is aan wie het identiteitsdocument toebehoort. U kunt bijvoorbeeld op het volgende letten:

• Komt de pasfoto op het identiteitsbewijs overeen met de persoon die het document toont?
• Komen de uiterlijke kenmerken, zoals lengte en kleur ogen overeen met de vermeldingen op het identiteitsbewijs?
• Komt de leeftijd van de persoon overeen met de op het identiteitsdocument vermelde geboortedatum?
• Komt de handtekening van de persoon overeen met de handtekening in of op het identiteitsbewijs? (Laat, ter controle, de persoon ook duidelijk voor u zichtbaar zelf zijn handtekening zetten)
• Komt de handtekening, als deze leesbaar is, overeen met de naam op het identiteitsbewijs?

Is de persoon niet degene aan wie het identiteitsdocument toebehoort of twijfelt u daaraan, dan kunt u de identiteit van de persoon niet verifiëren. U kunt dan niet beoordelen of u de persoon die het document toont mag laten werken. U kunt dan eventueel contact opnemen met de politie. Laat de persoon in ieder geval (nog) niet werken.

Stap 4

Controleer of het identiteitsdocument geldig, echt en onvervalst is. Let daarbij goed op de volgende onderdelen:

• Is de geldigheidsdatum niet verstreken?
• Staan er typefouten op het identiteitsbewijs?
• Bevat het identiteitsbewijs de juiste echtheidskenmerken?

Als een document ongeldig, vals of vervalst is, kunt u de identiteit van de persoon niet vaststellen. U kunt dan niet beoordelen of u de persoon die het document toont mag laten werken. Laat de persoon daarom nog niet werken. U kunt dan eventueel contact opnemen met de politie als u aan de echtheid van het document twijfelt.

Stap 5

Neem een kopie van het identiteitsdocument van de persoon die u laat werken op in uw administratie. Als werkgever bent u overigens verplicht een kopie van hun identiteitsbewijs in uw administratie op te nemen van:

• alle werknemers die bij u in dienst zijn
• alle vreemdelingen die u inleent of via aan- of onderaanneming laat werken.

U dient deze kopie tot vijf jaar na beëindiging van de werkzaamheden te bewaren.

(Dit geldt ook voor personen die voor u werken via een uitzendbureau, loonbedrijf of onderaannemer.)

Stap 6

Wijs alle personen die u laat werken erop dat ze tijdens het werk een origineel en geldig identiteitsdocument bij zich moeten dragen. Is er bij u een controle, bijvoorbeeld door de Arbeidsinspectie, dan moet u de personen die u voor u laat werken in de gelegenheid stellen zich te identificeren. U moet bovendien zo nodig maatregelen en voorzieningen treffen voor het bewaren van de identiteitsdocumenten van de personen die u voor u laat werken.

naar bovenWaarom is illegale tewerkstelling verboden?

Illegale tewerkstelling leidt tot verdringing van binnenlands aanbod en staat dus haaks op de doelstelling van het kabinet om zoveel mogelijk werkzoekenden aan werk te helpen. In veel gevallen gaat illegale tewerkstelling gepaard met een te lage beloning voor de werknemer, slechte arbeidsomstandigheden en ontduiking van premies en belasting. Dit leidt tot oneerlijke concurrentie. Daarom verbiedt de Wet arbeid vreemdelingen werkgevers om personen die geen vrije toegang hebben tot de Nederlandse arbeidsmarkt te laten werken zonder tewerkstellingsvergunning.

Uit de controles van de Arbeidsinspectie en andere overheidsinstellingen blijkt dat illegale tewerkstelling nog steeds veel voorkomt in Nederland.

Tot voorheen was het zo dat een werkgever die vreemdelingen zonder tewerkstellingsvergunning in dienst had proces verbaal kreeg en uiteindelijk via de strafrechter of het Openbaar Ministerie een boete kreeg opgelegd. Hier ging soms een jaar overheen. De gemiddelde hoogte van de boete was 984 euro per illegaal tewerkgestelde vreemdeling.

Het kabinet heeft de Arbeidsinspectie daarom per 1 januari 2005 de bevoegdheid gegeven om zelf een boete op te leggen, zodat er geen lange periode ligt tussen overtreding en boete. Ook heeft het kabinet het bedrag van de boete fors verhoogd.

naar bovenHoe hoog is de boete?

• Voor bedrijven is de boete 8.000 euro per illegaal te werk gestelde vreemdeling.
• Voor particulieren is de boete 4.000 euro per illegaal te werk gestelde vreemdeling.

  Voor wie binnen 2 jaar opnieuw wordt betrapt op illegale tewerkstelling, wordt de boete verhoogd met 50%.

Voorbeeld

naar bovenHoe controleert de Arbeidsinspectie?

De inspecteurs van de Arbeidsinspectie controleren werkgevers regelmatig op de naleving van de Wet arbeid vreemdelingen. Zij controleren dan of u beschikt over een geldige tewerkstellingsvergunning voor iedere bij u werkende vreemdeling voor wie arbeid niet vrij is toegestaan. De inspecteurs van de Arbeidsinspectie vragen de op de werkplek aanwezige personen een identiteitsdocument te tonen als genoemd in de Wet op de identificatieplicht. Als iemand geen identiteitsdocument kan laten zien, moet u er rekening mee houden dat hij of zij voor identificatie wordt meegenomen door de (Vreemdelingen)politie. Een eventuele inkomstenderving die hier het gevolg van is kunt u niet verhalen.

Daarnaast kan de Arbeidsinspectie inzage eisen in uw administratie.

De Arbeidsinspectie werkt bij de controle op de naleving van de Wet arbeid vreemdelingen samen met het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) en de Belastingdienst. In sommige gevallen worden controles gezamenlijk uitgevoerd, in andere gevallen geven Arbeidsinspectie, UWV en Belastingdienst elkaar tips over mogelijke overtredingen van de Wet arbeid vreemdelingen en overtredingen op het gebied van de belasting- en sociale zekerheidswetgeving.

Arbeidsinspectie, UWV en de Belastingdienst treffen ieder zelfstandig maatregelen als ze onregelmatigheden aantreffen.

naar bovenMeer informatie

Voor meer informatie kunt u de volgende internetsites raadplegen:

- arbeidsinspectie.nl
- identiteitsdocumenten.nl
- EVD.nl (EVD Internationaal ondernemen en samenwerken)
- IND.nl (Immigratiedienst)

Lees ook de folder 'Als u een werknemer uit het buitenland wilt laten overkomen' (IND).

Over dit onderwerp kunt u ook meer lezen op de website van het UWV-werkbedrijf.

Voor algemene vragen aan de rijksoverheid kunt u op werkdagen tussen 8.00 en 20.00 uur gratis bellen met de Postbus 51 infolijn, tel. 0800-8051, of rijksoverheid.nl raadplegen.