Huidig dossier: Arbeid door jongeren Direct naar (in de site): Arbeidsvoorwaarden

Vakantiewerk en bijbanen: informatie voor jongeren

• Wanneer mag je werken?
• Wat voor soort werk mag je doen?
• Hoe lang mag je werken?
• Hoeveel verdien je?
• Heeft je baantje gevolgen voor de hoogte van de kinderbijslag of de bijstandsuitkering van je ouders?
• Heb je een contract nodig?
• Krijg je ook geld als je ziek wordt?
• Kun je geld terugkrijgen van de belastingdienst?
• Hoe zit het met ontslag?
• Wat kun je doen als je op je werk te maken krijgt met pesten, agressie of seksuele intimidatie?
• Meer informatie

naar bovenWanneer mag je werken?

Vanaf je dertiende mag je een bijbaantje hebben of vakantiewerk doen. Hiermee kun je geld verdienen en werkervaring opdoen. Er zijn wel voorwaarden. Zo mogen je schoolprestaties niet onder je baantje lijden. Ook mag je baantje geen schadelijke gevolgen hebben voor je gezondheid, veiligheid en ontwikkeling. Daarom zijn er regels over het soort werk dat je mag doen en over hoe lang je mag werken. Deze zijn afhankelijk van je leeftijd.

Leerplicht
Je mag een bijbaantje of vakantiewerk hebben maar je moet ook naar school. Tot en met het schooljaar dat je zestien jaar wordt, ben je volledig leerplichtig. Als je bijvoorbeeld in februari zestien wordt, moet je dat schooljaar afmaken. Naast de volledige leerplicht heb je een kwalificatieplicht.   Die houdt in dat je minstens een havo-, vwo-, of mbo2-diploma moet halen. Er zijn uitzonderingen mogelijk. Informatie hierover vind je op de website van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap  

naar bovenWat voor soort werk mag je doen?

Er mag je niets overkomen als je aan het werk bent. Zowel jij als je werkgever moeten zich daarom aan een aantal regels houden. Wat voor soort werk je mag doen, is afhankelijk van je leeftijd. Hoe ouder je bent, hoe meer dingen je mag doen.

Als je 13 of 14 jaar bent
Dan mag je klusjes doen of helpen bij licht werk, maar je mag niet in een fabriek werken of met machines. Ook moet er altijd iemand aanwezig zijn die op je let. Op schooldagen mag je minder soorten werk doen dan op vrije dagen, zaterdagen of in de vakantie.

Schooldagen
Op schooldagen mag je alleen het volgende werk doen:

• oppassen bij familie of kennissen
• auto’s wassen

Als er iemand in de buurt is om op je te letten mag je ook:

• helpen bij het verspreiden van folders en huis-aan-huisbladen
• helpen in de huishouding bij een gezin
• helpen op een kinderboerderij
• modeshows lopen, toneel spelen of in reclamespotjes spelen zonder toestemming van de Arbeidsinspectie, maar wel onder een aantal voorwaarden. Deze vind je  in het dossier ‘Arbeid door jongeren’.  

Als je ouders een boerderij of winkel hebben, mag je ook licht werk doen om hen te helpen, bijvoorbeeld bollen pellen of kleine dieren voeren. Je mag in de winkel niet achter de kassa staan.

Vrije dagen
Op vrije dagen, zaterdagen of vakantiedagen mag je bijvoorbeeld ook:

• helpen bij lichte werkzaamheden in een winkel: bijvoorbeeld vakken vullen en helpen bij het inpakken
• helpen bij lichte werkzaamheden in de land- en tuinbouw: bijvoorbeeld groenten en fruit plukken en kleine dieren voeren
• helpen bij licht werk op bijvoorbeeld een manege, op een camping, in een speeltuin of pretpark, bowlingcentrum of museum 

Er moet wel een volwassene in de buurt zijn om op je te letten.

Stage en vervangende leerplicht
Vanaf je veertiende mag je stage lopen. Ook kun je werken in het kader van vervangende leerplicht. Je mag dan meer soorten werk doen.

Als je 15 jaar bent
Dan mag je al behoorlijk ‘zelfstandig’ werken. Het werk moet wel licht zijn en je mag niet werken met of in de buurt van machines. Je mag je nu ook bij een uitzendbureau inschrijven.

Voorbeelden van werk dat je mag doen:

• Licht werk in een winkel (opruimen of klanten helpen, maar niet afrekenen of achter de kassa)
• Groenten en fruit plukken (maar niet als er pas is gespoten met bestrijdingsmiddelen)
• Folders of huis- aan huisbladen rondbrengen
• Avondkranten bezorgen (voor ochtendkranten gelden bijzondere regels: zie hiervoor de site www.szw.nl, onder werk/arbeid door jongeren.)
• Werken in een pretpark, museum of op een manege of camping

Als je 16 of 17 jaar bent
Dan mag je bijna alle werkzaamheden doen. Je mag dus ook in fabrieken werken, achter de kassa zitten en serveren op een terras. Bij veel werk of gevaarlijk werk moet er wel een ouder iemand aanwezig zijn om je te helpen en om in te grijpen als dat nodig is.

Voorbeelden van werk dat alleen in aanwezigheid van een ouder deskundig iemand is toegestaan:

• Werk met gevaarlijke machines
• Wanneer er gevaar voor instorten is (bijvoorbeeld bij sloopwerk)
• Werk waarbij je veel moet tillen en sjouwen
• Werk in een silo, tank of bunker
• Als je in een slachterij werkt
• Als je kunt vallen
• Als je op een trekker werkt
• Als je met stoffen werkt die kunnen ontploffen
• Wanneer je werkt met sterke schoonmaakmiddelen.

Bij ‘gevaarlijk werk’ moet je werkgever altijd van tevoren aan je uitleggen wat de risico’s van het werk zijn. Hij moet je, als dat nodig is, ook beschermende handschoenen, bril, schoenen of jas geven. Bovendien moet hij dit alles ook nog opschrijven, zodat jij maar ook de Arbeidsinspectie bij controle dit kan nalezen.

Als je 18 of ouder bent
Als je 18 jaar of ouder bent, mag je elk soort werk doen. Het is wel belangrijk dat je veilig werkt. Meer informatie kun je vinden op www.szw.nl.

naar bovenHoe lang mag je werken?

Je mag op een dag niet even lang werken als een volwassene. Hoe lang je precies mag werken, is afhankelijk van je leeftijd. Ook hangt het af van of je op een schooldag werkt of bijvoorbeeld op een zaterdag of in de vakantie.

Als je 13 of 14 jaar bent

Schooldagen
Op schooldagen mag je maximaal twee uur werken.   Je mag niet voor 7.00 uur beginnen en je moet om 19.00 uur stoppen. Maximaal mag je per week niet meer dan twaalf uur werken.

Vakantiewerk
In vakanties mag je zeven uur per dag werken, maar nooit meer dan 35 uur per week en niet meer dan vijf dagen achtereen. Je mag niet voor 07.00 uur beginnen en je moet om 19.00 uur stoppen. In een jaar mag je niet meer dan vier weken vakantiewerk doen. Aaneengesloten mag je niet meer dan drie weken werken.

14 uur rust
Zowel in schoolweken als tijdens de vakantie moet je veertien uur rust per dag hebben.

Weekend
Op zaterdag mag je maximaal zeven uur werken. Op zondag mag je niet werken.

Als je 15 jaar bent

Schooldagen
Op schooldagen mag je niet meer dan twee uur per dag werken, maximaal vijf dagen per week en maximaal twaalf uur per week. Je mag niet voor 7.00 uur beginnen en je moet   om 19.00 uur stoppen. Als je ochtendkranten bezorgt, mag je om 6.00 uur beginnen.  

Vakantiewerk
In vakanties mag je acht uur werken, maar nooit meer dan veertig uur per week en niet meer dan vijf dagen achtereen. Na vier weken moet je stoppen. Je mag niet voor 07.00 uur werken (bezorgen ochtendkranten niet voor 6.00 uur) en niet na 19.00 uur. In een jaar mag je niet meer dan zes weken vakantiewerk doen.

12 uur rust
Je moet per dag twaalf uur rust hebben.

Weekend
Op zaterdag of zondag mag je maximaal acht uur werken. Op zondag mag je werken als het in het bedrijf waar je werkt voor iedereen gebruikelijk is. Dat betekent dan ook dat ‘zondagsarbeid’ is opgenomen in de CAO of het arbeidscontract. Je ouders moeten voor het werken op zondag echter wel hun toestemming op papier geven. En let op: als je werkt op zondag, moet je de zaterdag er voor vrij zijn. Je mag nooit meer dan 11 zondagen in 16 weken werken.

Als je 16 of 17 jaar bent
Als je 16 of 17 jaar bent mag je zonder meer werken. Er gelden wel een paar regels.

Per dag mag je maximaal negen uur werken en moet je minimaal twaalf uur rust hebben. Je moet rusten tussen 23.00 en 6.00 uur. Je mag ’s nachts dus niet werken. Per week moet je minimaal 36 uur rust hebben. Je mag maximaal 45 uur per week werken met een gemiddelde van veertig uur per vier weken.  

Schooltijd=arbeidstijd
De tijd dat je naar school gaat wordt meegeteld als arbeidstijd.

Zondag
Op zondag mag je werken als dat in dat bedrijf voor iedereen gebruikelijk is. Dat betekent dan ook dat ‘zondagsarbeid’ is opgenomen in de CAO of het arbeidscontract. Let wel op: je moet in iedere geval 13 vrije zondagen per 52 weken hebben. In vakanties mag je op zaterdag en zondag werken. Als je tijdens schoolweken op zondag werkt, moet je de zaterdag er voor vrij zijn.

Pauzes
Na een paar uur hard werken is het belangrijk om even lekker niets te doen, een broodje te eten, een frisse neus halen of wat je maar wilt. Als het maar geen werk is. Als je langer dan 4,5 uur werkt, heb je recht op minimaal een half uur pauze. Deze pauze mag je in een keer opnemen maar ook splitsen in twee keer 15 minuten.

naar bovenHoeveel verdien je?

Met een bijbaantje of vakantiewerk kun je best veel verdienen. Je kunt sparen voor je vakantie, kleding kopen of lekker uitgaan. In Nederland gelden regels over loon. Eén daarvan is het minimumjeugdloon. Als je een baantje hebt, moet je minimaal het minimumjeugdloon ontvangen. Hoe hoog dit is, hangt af van je leeftijd.

Voor 13- en 14-jarigen is er geen minimumloon. Je werkt natuurlijk niet voor niets. Het is daarom handig om te kijken naar het minimumloon voor 15-jarigen (en dan te onderhandelen met je baas).

Bruto minumumloon
In deze tabel vind je het bruto minimumloon per 1 juli 2009. Hier moeten nog belasting en premies van worden afgetrokken. Hoeveel je dan netto op je rekening ontvangt verschilt per persoon.

Leeftijd	Per maand	Per week	Per dag
23 jaar en ouder	1.398,60	322,75	64,55
22 jaar	1.188,80	274,35	54,87
21 jaar	1.014,00	234,00	46,80
20 jaar	860,15	198,50	39,70
19 jaar	734,25	169,45	33,89
18 jaar	636,35	146,85	29,37
17 jaar	552,45	127,50	25,50
16 jaar	482,50	111,35	22,27
15 jaar	419,60	96,85	19,37

Let op: De bedragen van het minimumloon gelden voor een volledige werkweek. Meestal is dat 36, 38 of 40 uur per week. Als je minder uren werkt is het minimumloon evenredig lager.
 

Minimumloon twee keer per jaar aangepast
Het minimumloon wordt twee keer per jaar aangepast: op 1 januari en op 1 juli. Let dus op dat je werkgever je genoeg betaalt. Hoe ouder je bent, hoe hoger het minimumloon. Je werkgever is verplicht je het nieuwe minimumloon te betalen vanaf de dag van je verjaardag.

Vakantiegeld
Als je werkt, heb je ook recht op vakantiegeld. Dat is meestal acht procent van je jaarloon. Dit bedrag wordt meestal één keer per jaar uitbetaald maar soms zit het inbegrepen bij je uurloon. Als je alleen in de schoolvakantie een bijbaantje hebt en je vakantiegeld zat niet in je uurloon inbegrepen, moet je er goed op letten dat je je vakantiegeld krijgt zodra je dit baantje opzegt.

Vakantiedagen
Als je werkt, heb je ook recht op vakantiedagen. Hoeveel vakantiedagen je hebt, is afhankelijk van hoeveel je werkt.

Onderbetaling
Misschien kom je er pas maanden later achter dat je te weinig loon of vakantiegeld hebt gekregen. Je kunt dat geld alsnog van je oude werkgever krijgen. Je moet dat wel binnen vijf jaar regelen. Voor vakantiegeld is die termijn korter: twee jaar.

Als je een contract hebt, krijg je van je werkgever een loonstrookje. Je loonstrookje is de enige manier om te bewijzen dat je te weinig loon of vakantiegeld hebt gekregen. Bewaar het dus goed. Als je er met je oude werkgever niet uitkomt, kun je contact opnemen met de Arbeidsinspectie

naar bovenHeeft je baantje gevolgen voor de hoogte van de kinderbijslag of de bijstandsuitkering van je ouders?

Je ouders ontvangen van de overheid kinderbijslag. De overheid betaalt op deze manier mee aan de kosten die horen bij je opvoeding: van luiers en kleding tot zakgeld. Jouw baantje kan gevolgen hebben voor de hoogte van de kinderbijslag. Ook kan je baantje mogelijk van invloed zijn als je ouders een bijstandsuitkering ontvangen. Op de website van de Sociale Verzekeringsbank vind je meer informatie. Hier is ook een rekentool te vinden waarmee je kunt nagaan welke gevolgen jouw baantje voor de kinderbijslag kan hebben.

Bijstandsuitkering
Als je ouders een bijstandsuitkering hebben en jij een vakantiebaantje hebt, is dat meestal niet van invloed op hun uitkering, maar dat kan wel. Daarom is het aan te raden contact op te nemen met de sociale dienst en te informeren of jouw verdiensten van invloed zijn op de uitkering.

Studiefinanciering
Jongeren ouder dan 18 jaar kunnen als ze een studie volgen recht hebben op studiefinanciering. Bijverdienen kan gevolgen hebben voor de hoogte hiervan. Voor meer informatie kun je kijken op de website van de Informatie Beheer Groep, www.ib-groep.nl.

naar bovenHeb je een contract nodig?

Je hoeft geen contract te hebben, maar het is zeker aan te raden. In een contract staan alle afspraken die je maakt met je werkgever: over je loon, je werkuren, wat je gaat doen etc. Als je een contract hebt, weet je ook dat je wit, en dus volgens de regels, werkt.

Zwart of wit  
Wit werk is werk dat helemaal volgens de regels gebeurt. Je baas betaalt alle premies en belastingen en daardoor ben jij verzekerd tegen ziekte en ongevallen. Zwart werk kan je in de problemen brengen. Zwart werken kan gunstig lijken, omdat het lijkt dat je meer verdient dan bij wit werken. Het nadeel is dat je niet verzekerd bent tegen ziekte of een ongeluk op je werk. Normaal gesproken krijg je dan een (ziektewet)uitkering, maar als je zwart werkt krijg je die niet. Je baas heeft immers geen premies en belastingen voor jou betaald. Daarbij heb je bij zwart werken vaak geen vakantiedagen die doorbetaald worden en krijg je geen vakantiegeld.

Het is daarom aan te raden om je baas om een contract te vragen, waarin alle afspraken staan.   

naar bovenKrijg je ook geld als je ziek wordt?

Als je werkt, betaal je ook sociale premies en betaal je belasting.  Je bent dan ook verzekerd tegen ongevallen en ziekte. Dit geldt alleen als je wit, dus legaal, werkt.

Als je ziek wordt
Als je ziek wordt, meld je je ziek bij je werkgever en als je via een uitzendbureau werkt, ook bij het uitzendbureau. Je krijgt dan je loon grotendeels doorbetaald. In de wet staat dat je zeventig procent van je loon moet krijgen. Er kan zijn geregeld dat je meer krijgt. Dit kun je bij je werkgever navragen.

Let op: alleen als je wit werkt ben je verzekerd en heb je recht op ziekengeld.

naar bovenKun je geld terugkrijgen van de belastingdienst?

Je werkgever betaalt een bruto bedrag voor jou, maar daar gaat dan, zoals bij iedereen, loonheffing en werknemerspremies vanaf, waardoor je het netto bedrag overhoudt. Dit is wat er op je bankrekening komt.

Als je een vakantiebaantje of een bijbaantje hebt, betaal je vaak teveel belasting. Een deel van dit geld kun je terugvragen. Hiervoor kun je TJ-biljet gebruiken. Voor meer informatie kun je kijken op de website van de Belastingdienst voor jongeren.

Zorgverzekering
Jongeren onder de achttien jaar, met of zonder baan, hoeven geen nominale premie te betalen (zoals de ouders bijvoorbeeld wel verplicht zijn). Er zijn werkgevers die de kosten voor de zorgverzekering vergoeden, dus vraag daar naar, want misschien krijg je het dan wel terug!

naar bovenHoe zit het met ontslag?

In een contract voor bepaalde tijd staat de periode afgesproken waarin je werkt. Als je een contract hebt voor een bepaalde tijd, dan eindigt deze automatisch op de datum die in het contract vermeld staat. Maar wat doe je als je voor de einddatum wilt stoppen met je baan? Of als je een veel leukere baan hebt gevonden en je dus een einde wilt maken aan je andere baan? Of als je baas een einde wil maken aan je baan? Je kunt ontslag nemen of ontslag krijgen.

Je contract of ook wel arbeidsovereenkomst kan op verschillende manieren eindigen:

• Je neemt zelf ontslag.
• Jij en je baas zijn het erover eens dat je arbeidsovereenkomst stopt.
• De arbeidsovereenkomst eindigt omdat je contract afloopt.
• De arbeidsovereenkomst wordt door je baas opgezegd na toestemming van UWV WERKbedrijf  (voorheen CWI).
• De arbeidsovereenkomst wordt door de kantonrechter ontbonden.
• Je wordt ontslagen tijdens je proeftijd.
• Je wordt op staande voet ontslagen (overeenkomst wordt direct beëindigd).
• Je wordt ontslagen omdat je werkgever failliet gaat.

Ontslagverbod
Je mag niet ontslagen worden:

• op grond van godsdienst, ras, geslacht, seksuele geaardheid, leeftijd, politieke denkwijzen of handicap. Je baas mag niet discrimineren.
• tijdens de eerste twee jaar dat je ziek en arbeidsongeschikt bent.
• omdat je zwanger bent of met zwangerschapsverlof bent.

Tips!
Hieronder vind je nog enkele tips voor als je te maken krijgt met ontslag.

Blijf kalm: Blijf rustig tijdens een 'ontslaggesprek', ook al dreigen de emoties hoog op te lopen. Laat je baas zoveel mogelijk het woord voeren en hoor de argumenten aan, zonodig met de opmerking dat jij het met deze punten niet eens bent. Loop ook niet zomaar weg.

Laat alles op papier zetten: Maak geen mondelinge afspraken met je baas, maar zorg dat alle afspraken altijd op papier gezet worden.

Schakel hulp in: Je staat er niet alleen voor. Overleg altijd uitgebreid met je ouders of verzorgers en ga op zoek naar een winkel voor rechtsbijstand, een Bureau voor Rechtshulp of de vakbond. Zij kunnen je adviseren en steunen in deze situatie.

naar bovenWat kun je doen als je op je werk te maken krijgt met pesten, agressie of seksuele intimidatie?

Natuurlijk kan het hebben van een baantje of het doen van vakantiewerk hartstikke leuk zijn. Maar soms kun je op je werk te maken krijgen met erg vervelende situaties. Zo kan het voorkomen dat collega’s vervelende opmerkingen over jou of een andere collega maken. Intieme vragen van je baas over je privé leven kunnen ook erg onprettig zijn. Je kunt zelfs in aanraking komen met geweld.

Als je met zoiets te maken krijgt, dan kun je een aantal dingen doen. Het is allereerst belangrijk kenbaar te maken aan de dader dat je het niet leuk vindt wat hij doet. Als je dit moeilijk vindt of als dit niet helpt, kun je ook je baas vertellen wat er aan de hand is. Hij moet jou beschermen. Ook kun je naar personeelszaken of de bedrijfsarts gaan. Veel bedrijven hebben ook speciale vertrouwenspersonen.    

Voor advies en informatie over hoe je kunt omgaan met dit soort situaties, kun je bij verschillende organisaties terecht.

• Het Juridisch Loket: op de website vind je de adressen en telefoonnummers van de verschillende loketten in Nederland. Je kunt Juridisch Loket telefonisch bereiken van maandag tot en met vrijdag van 9.00 tot 17.00 uur op 0900 8020 (10 cent p/m).
• De Landelijke Organisatie Slachtofferhulp, Slachtofferhulp Nederland is een onafhankelijke vrijwilligersorganisatie die opkomt voor de belangen en rechten van slachtoffers van misdrijven en verkeersongelukken.   Telefoon: 030-2340116.
• De Arbeidsinspectie, 0800 27 00 00 0 (gratis).
• Commissie Gelijke Behandeling (CGB). Discriminatie op grond van godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is in Nederland niet toegestaan. Voor klachten of informatie kun je terecht bij de CGB.

naar bovenMeer informatie

Heb je over deze tekst nog vragen, dan kun je gratis bellen met de Postbus 51-infolijn, telefoon 0800 8051, of www.postbus51 raadplegen.