Direct naar (in deze pagina): Hoofdnavigatie, Zoeken, English, Polski.

Logo SZW – Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Huidig dossier: Arbobeleid Direct naar (in de site): Veilig werken Organisatie van de arbozorg

Arbobeleid: informatie voor werkgevers

naar bovenWat is arbobeleid?


Arbobeleid is het beleid op het gebied van arbeidsomstandigheden. De overheid stelt doelen vast voor de veiligheid en gezondheid in bedrijven. De doelvoorschriften zijn opgenomen in de Arbowet, het Arbobesluit en de Arboregeling. Hierin staat welke mate van bescherming bedrijven moeten bieden aan werknemers. Werknemers en werkgevers maken samen afspraken over hoe de doelen op het gebied van veilig en gezond werken worden bereikt.

Arbocatalogus
De afspraken die werkgevers en werknemers maken over veilig en gezond werken staan in een arbocatalogus. Een arbocatalogus kan voor één bedrijf gelden, maar ook voor een hele sector. Zolang er geen arbocatalogus is voor een bepaalde sector, blijven de beleidsregels voor die sector gelden. Deze regels geven aan hoe het vereiste beschermingsniveau bereikt kan worden. Zodra een arbocatalogus tot stand komt en goedgekeurd wordt door de overheid, vervallen de arbobeleidsregels voor die sector. Uiterlijk 1 januari 2010 vervallen alle beleidsregels.

Arbobeleid
Het arbobeleid bestaat uit de volgende onderdelen:

  • Risicoinventarisatie en –evaluatie (RI&E)
    U moet een RI&E hebben. In een RI&E staan welke risico’s er zijn voor de veiligheid en gezondheid op de werkplek. Naast de risico’s legt u in een RI&E ook vast welke maatregelen u gaat nemen. 
  • Ziekteverzuimbeleid
    U bent verplicht ziekteverzuimbegeleiding te laten uitvoeren door een bedrijfsarts.
  • Preventiemedewerker
    Binnen elk bedrijf moet minstens één preventiemedewerker aanwezig zijn.
  • Arbodeskundige
    Werknemers moeten toegang hebben tot een arbodeskundige. Dit kan een bedrijfsarts, arbeidshygiënist of een preventiemedewerker zijn.
  • PAGO
    Een werknemer moet de gelegenheid hebben een Periodiek Arbeidsgezondheidskundig Onderzoek (PAGO) te ondergaan. De bedrijfsarts kijkt of er gezondheidsproblemen als gevolg van werk zijn.
  • Voorlichting
    Werknemers moeten voorlichting en instructie krijgen over veilig en gezond werken. Ook moeten ze worden geïnformeerd over de maatregelen die zijn genomen.
  • Bedrijfshulpverlening
    In een bedrijf moet bedrijfshulpverlening aanwezig zijn.

naar bovenHoe maakt u een arbocatalogus?

U bepaalt samen met uw werknemers hoe u de door de overheid vastgestelde veiligheidsdoelen gaat bereiken. De afspraken die u hierover maakt legt u vast in een arbocatalogus.

Gezamenlijke afspraken binnen een branche of sector
Binnen een branche of sectoren kunnen ook gezamenlijke afspraken worden gemaakt tussen werkgevers- en werknemersorganisaties. Als dit zo is, dan kunt u de arbocatalogus van uw sector hanteren. U mag hiervan ook afwijken. Maar uw alternatief moet wel minstens evenveel bescherming bieden.

Voorbeeld: het Arbobesluit schrijft voor dat u werknemers moet beschermen tegen gehoorverlies. In uw branche is in de arbocatalogus afgesproken om stillere machines te gebruiken. In uw bedrijf is dat niet mogelijk; u kiest ervoor om geluiddempende koptelefoons aan te schaffen. Bij controle constateert de Arbeidsinspectie dat uw werknemers voldoende beschermd worden.

naar bovenWat staat er in een arbocatalogus?


In een arbocatalogus staan bijvoorbeeld maatregelen die het werk veiliger maken, NEN-normen, best practices, eigen normen en richtlijnen, handleidingen of technieken. Bij het opstellen van een catalogus moet u vooral letten op het volgende:

  • Staat in de arbocatalogus beschreven voor welk bedrijf of welke branche hij bedoeld is?
  • Vertegenwoordigen de opstellers van de arbocatalogus de werkgevers en werknemers in dit bedrijf of deze branche?
  • Is de catalogus beschikbaar en bekend bij werkgevers en werknemers?
  • Worden de doelvoorschriften van de overheid gehaald met de afspraken in de arbocatalogus? Dit wordt getoetst met een quickscan.
  • Is de arbocatalogus begrijpelijk, logisch en niet in strijd met de wet?

Werknemers en werkgevers zijn goed in staat zelf een arbocatalogus op te stellen. De catalogus wordt daarom ook niet uitgebreid getoetst.

Arbocatalogus leidraad bij inspectie
De arbeidsinspectie gebruikt catalogi die bovenstaande toets doorstaan als leidraad bij de inspectie.

naar bovenWat moet u doen op het gebied van arbeidsomstandigheden?


Uw werknemers moeten hun werk veilig en gezond kunnen uitvoeren. U hebt een aantal verplichtingen op het gebied van arbobeleid:

  • U bent zelf, als werkgever, verantwoordelijk voor het arbeidsomstandighedenbeleid, maar overleg en samenwerking met de werknemers is verplicht. Voor de verbetering van de arbeidsomstandigheden in het bedrijf, dragen werknemers en werkgevers samen verantwoordelijkheid.
  • De ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging moet instemmen met het arbobeleid. Hij kan zich uitspreken over de keuze van de arbodienst en het contract met de arbodienst of gecertificeerde arbodeskundige. Ook heeft hij instemmingsrecht voor de inhoud van het verzuimbeleid, waaronder het takenpakket van de preventiemedewerker. Ontbreekt er een ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging, dan voert de werkgever overleg met belanghebbende werknemers. Meer informatie over de ondernemingsraad
  • Elk bedrijf moet een werknemer aanwijzen als preventiemedewerker. Deze houdt zich bezig met de dagelijkse veiligheid en gezondheid op de werkvloer. Als het een bedrijf betreft met niet meer dan 25 werknemers dan kunt u als werkgever deze taak zelf op u nemen. Meer informatie over de preventiemedewerker
  • U bent verplicht om een risicoinventarisatie en -evaluatie (RI&E) te maken, waarin staat wat de veiligheidsrisico's in uw bedrijf zijn. Verder maakt u een plan van aanpak om knelpunten aan te pakken.
  • U bent verplicht een gecertificeerde arbodeskundige in te schakelen voor de beoordeling van uw risicoinventarisatie en –evaluatie. Dit geldt als u meer dan 40 uur werk laat verrichten.
  • Let op: hebt u niet meer dan 25 werknemers? Dan hoeft u uw RI&E niet te laten toetsen, zolang u een RI&E instrument gebruikt dat in uw cao is afgesproken.
    Meer informatie over de RI&E
  • Het arbeidsomstandighedenspreekuur is niet meer verplicht. Wel moet u uw werknemers toegang geven tot een arbodeskundige, in overleg met uw ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging. Die arbodeskundige kan een bedrijfsarts of arbeidshygiënist zijn, maar ook een preventiemedewerker. Het arbeidsomstandighedenspreekuur is onderdeel van uw contract met de arbodienst. Zodra dit contract wordt vernieuwd, kunt u nieuwe afspraken maken over de toegang van werknemers tot deskundigen en deze vastleggen in uw ri&e.
  • Het is niet verplicht om een contract met een arbodienst te hebben. Het alternatief is een maatwerkregeling, waarover u overeenstemming moet bereiken met uw werknemers. Meer informatie over arbodienstverlening
  • Er moet een bedrijfsarts zijn voor ziekteverzuimbegeleiding, arbeidsgezondheidskundig onderzoek en eventuele aanstellingskeuringen.
  • U moet uw werknemers voorlichting en instructies geven zodat zij veilig kunnen werken. Jeugdige werknemers krijgen daarbij extra aandacht. Ook moet u uw werknemer informeren over de maatregelen die zijn genomen. Uw werknemer is verplicht de instructies op te volgen.

U moet zorgen voor bedrijfshulpverlening.
Meer informatie over bedrijfshulpverlening

naar bovenWat moet u doen als er een conflict is?


Als er een conflict is over de arbeidsomstandigheden in het bedrijf, moet u samen met uw werknemers proberen een oplossing te vinden. Als dat niet lukt, bijvoorbeeld als er sprake is van gecompliceerde risico's, kunt u deskundigen inschakelen, bijvoorbeeld iemand van de arbodienst. Werknemers of de ondernemingsraad kunnen ook een klacht indienen bij de Arbeidsinspectie of deze dienst vragen om een onderzoek in te stellen.

naar bovenGelden de arboregels ook voor vrijwilligers?


De Arbowet geldt over het algemeen niet meer voor vrijwilligers, tenzij het gaat om ernstige risico's, zoals valgevaar of het werken met gevaarlijke stoffen. De regels hierover uit de Arbowet, het Arbobesluit en de Arboregeling gelden dan ook voor vrijwilligers. Ook de regels voor de algemene zorgplicht en de verplichting tot voorlichting en onderricht aan vrijwilligers blijven gelden.

Jeugdige vrijwilligers en zwangere vrijwilligers
De regels die bedoeld zijn om jongeren onder de achttien jaar en vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven te beschermen gelden ook voor vrijwilligersorganisaties. Zo mogen jeugdige vrijwilligers alleen onder deskundig toezicht werkzaamheden met specifieke gevaren doen.

Vrijwillige brandweer en politie, uitkeringsgerechtigden en betaalde medewerkers
De Arbowet blijft in zijn geheel gelden voor:
- de vrijwillige brandweer en politie;
- werknemers die vanuit een uitkering op proef te werk zijn gesteld;
- betaalde medewerkers van een vrijwilligersorganisatie;

naar bovenHoe ondersteunt de overheid u bij een veilig en gezond arbobeleid?


Bij het ontwikkelen van veilige en gezonde arbeidsomstandigheden wordt u op verschillende manier ondersteund.

FARBO-regeling
Met de FARBO-regeling kunt u subsidie aanvragen voor de aanschaf van apparatuur die het risico op gezondheidsproblemen van werknemers verkleint.
Meer informatie over de Farbo-regeling bij het Agentschap SZW.

Let op: Deze regeling wordt afgeschaft. Aanvragen kunnen tot 1 april 2009 worden ingediend, zolang het budget toereikend is.

Subsidie STA
Met de tijdelijke subsidieregeling Stimulering Totstandkoming Arbocatalogi (STA) kunnen werkgevers- en werknemersorganisaties een subsidie aanvragen als tegemoetkoming in de kosten voor het opstellen van een arbocatalogus voor hun branche. Een brancheverening van zelfstandigen zonder personeel (ZZP'ers) komt niet in aanmerking voor subsidie.
Meer informatie vindt u op de website van het Agentschap SZW.

Arboconvenanten
Het Ministerie van SZW heeft 69 arboconvenanten afgesloten met sociale partners op bedrijfstakniveau. Er zijn vooral afspraken gemaakt die te maken hebben met arbeidsrisico's die kunnen leiden tot ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid. Voorbeelden zijn: tillen, werkdruk, repeterende bewegingen die leiden tot RSI, verzuimbegeleiding en re-integratie van arbeidsgehandicapte werknemers, lawaaidoofheid en het voorkomen van blootstelling aan gevaarlijke stoffen zoals oplosmiddelen en kwarts. Het arboconventantenprogramma is inmiddels beëindigd. Informatie over de afgesloten convenanten vindt u op het Arboportaal.  Best practices uit een convenant kunt u in een arbocatalogus opnemen.

Normen en certificaten
Certificatie en normalisatie kunnen een belangrijke rol spelen bij het realiseren van goede arbeidsomstandigheden. Vrijwilllig geaccepteerde normen kunnen - bijvoorbeeld per bedrijfstak - een gedetailleerde invulling geven aan globale regelgeving.
Voor deze invulling zijn onder meer de nationale (NEN), Europese (NEN-EN/CEN) en internationale (ISO) normen te gebruiken. Bedrijven en bedrijfstakken kunnen daarbij zelf prioriteiten stellen. Op arboterrein is al een groot aantal certificatieregelingen in voorbereiding. Het ministerie van SZW ondersteunt dit soort certificatie-activiteiten waar nodig.  

Arbeidsinspectie
De Arbeidsinspectie controleert of werkgevers en werknemers zich aan de arboregels houden. Daarbij hebben ernstige risico's op het werk de prioriteit. Bij misstanden treedt de Arbeidsinspectie hard op. Zowel werkgevers als werknemers kunnen een boete krijgen als ze zich niet aan de wet houden.

Speciale brochures
De Arbeidsinspectie ontwikkelt voor iedere sector brochures die bedrijven vóór de inspectie krijgen toegestuurd. In deze voorlichtingsbrochures staat informatie over de belangrijkste arbeidsrisico's in de sector. De brochure biedt een handvat voor een goed arbobeleid binnen de organisatie. Door deze voorlichtingsbrochure handig te gebruiken kan de P&O'er de bedrijfsleiding, werknemers en/of arbodeskundige helpen bij voorbereiding op de inspectie.

De brochures zijn beschikbaar via de website van de Arbeidsinspectie.

naar bovenMeer informatie

Op de website Arbo Nieuwe stijl vindt u informatie over de nieuwe aanpak van arbeidsomstandigheden. De aanpak krijgt onder meer vorm in de herziene Arbowet. Informatie over arbeidsveiligheid vindt u op het Arboportaal.

Risicoinventarisatie en -evaluatie (ri&e).

Het Arboportaal biedt oplossingen voor concrete arboproblemen, helpt u op weg om een risicoanalyse te doen en biedt handvatten om verzuim terug te dringen en re-integratie te bevorderen. De site is een samenwerkingsverband tussen overheid, werkgevers- en werknemersorganisaties en kenniscentra.

Arbeidsinspectie

Voor meer informatie kunt u bellen met Publieksinformatie van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Postbus 90801, 2509 LV Den Haag, telefoon 0800-9051 (gratis).
Voor algemene vragen aan de rijksoverheid kunt u gratis bellen met de Postbus 51 infolijn, tel. 0800-8051, of raadpleeg de site van Postbus 51.

Klachten en ongevallen melden
Voor het melden van klachten over uw arbeidsomstandigheden of (verplichte) melding van een ernstig arbeidsongeval kunt u contact opnemen met het dichtstbijzijnde regiokantoor van de Arbeidsinspectie.