Huidig dossier: Hepatitis B Direct naar (in de site): Veilig werken Stoffen, straling en besmetting

Hepatitis B: informatie voor werknemers

• Wat is hepatitis B?
• Hoe kunt u worden besmet?
• Wanneer komt u voor vaccinatie in aanmerking?
• Wie regelt de vaccinatie?
• Hoe gaat de vaccinatie in zijn werk?
• Kunt u vaccinatie weigeren?
• Wat moet u doen na een prikaccident?
• Meer informatie

naar bovenWat is hepatitis B?

Hepatitis B is een vorm van leverontsteking die wordt veroorzaakt door een virus. Besmetting vindt plaats via bloedcontact. U kunt zich laten inenten tegen hepatitis B.

Symptomen
Infectie met hepatitis B kan op verschillende manieren verlopen: van helemaal geen klachten of geringe klachten van algemene aard (griepachtige verschijnselen) tot uitingen van geelzucht. Voor ongeveer één procent van de mensen met acute hepatitis B is de ziekte dodelijk.

naar bovenHoe kunt u worden besmet?

Het hepatitis B-virus wordt overgedragen via bloed-bloed contact. Bij direct bloedcontact is het zeer besmettelijk.

Voorbeelden van besmetting door bloedcontact
Voorbeelden van besmetting door bloedcontact zijn:

• binnendringen van de huid met een scherp voorwerp dat met bloedresten is verontreinigd: bijvoorbeeld verwonding aan een gebruikte injectienaald of een ander scherp instrument, snijden aan glaswerk (het zogenaamde prikaccident);
• contact met bloed of met bloed verontreinigde lichaamsvloeistoffen op een niet intacte huid, bijvoorbeeld wondjes, kloven, eczeemplekken;
• spatten van bloed of met bloed verontreinigde lichaamsvloeistoffen in slijmvliezen van oog en mond (ook door aërosolen, dat zijn kleine nevelige deeltjes);
• mond-op-mondbeademing zonder beademingstube of -kapje, waarbij er sprake is van bloedbijmenging, bijvoorbeeld bij een aangezichtsverwonding;
• door-en-door bijtwonden (met zichtbaar bloed).

Daarnaast kan iemand besmet raken door seksueel contact zonder gebruik van condoom, met iemand die het hepatitis B-virus bij zich draagt. Ook kan overdracht plaatsvinden van moeder op kind tijdens de bevalling, wanneer de moeder het virus bij zich draagt. Het hepatitis B-virus kan ook overgedragen worden op partners van werknemers die besmet zijn geraakt met het virus.

naar bovenWanneer komt u voor vaccinatie in aanmerking?

Als u op uw werk in contact kunt komen met besmet bloed, moet uw werkgever u in de gelegenheid stellen om u te laten inenten tegen hepatitis B.

Vaccinatie
Binnen de gezondheidszorg komen de volgende beroepsgroepen in ieder geval voor vaccinatie in aanmerking:

• Artsen, verpleegkundigen en paramedici die regelmatig met menselijk bloed of met bloed verontreinigd patiëntenmateriaal in aanraking komen;
• Pathologen en hun medewerkers, die met niet-gefixeerd potentieel besmet materiaal werken;
• Personeel van hemodialyseafdelingen, dat rechtstreeks bij de patiëntenzorg of bij de techniek van de hemodialyseprocedure betrokken is, inclusief technisch personeel;
• Personeel van diagnostische- en researchlaboratoria, dat regelmatig met bloed of bloedproducten in aanraking komt;
• Verloskundigen en kraamverzorgsters;
• Tandartsen, mondhygiënisten, tandartsassistenten en indirect bij de tandheelkundige patiëntenzorg betrokkenen, die risico lopen te worden besmet;
• Doktersassistenten;
• Studerenden c.q. stagiaires voor bovenstaande beroepen.  

Daarnaast moeten ook medewerkers in de volgende beroepen in de gelegenheid gesteld worden om zich te laten vaccineren:

• Werknemers die proefdieren verzorgen in laboratoria waar met het hepatitis B-virus gewerkt wordt.
• Werknemers die in ziekenhuizen schoonmaakwerkzaamheden verrichten of afval verwijderen of mogelijk besmet patiëntenmateriaal vervoeren, wanneer zij kans lopen op besmetting. Daarnaast kan de bedrijfsarts of arbodeskundige de risico’s voor andere medewerkers in kaart brengen. Als er een groot risico op besmetting met hepatitis B bestaat, kan de bedrijfsarts adviseren ook deze (groepen) werknemers te laten vaccineren.

Beroepsgroepen met verhoogde kans
Verder noemt de Gezondheidsraad in een advies nog een aantal beroepsgroepen die weliswaar een verhoogde kans lopen op besmetting met het hepatitis B-virus, maar waarvoor in het algemeen de noodzaak tot verplichte inenting (vooralsnog) niet bestaat. Het gaat dan met name om werknemers in gevangenissen, politie- en brandweerpersoneel en personeel in opvangcentra voor asielzoekers. Besmetting kan hier optreden in geweldsituaties (bijtwonden) of bij hulpverlening. In de risicoinventarisatie en -evaluatie moet uw werkgever wel aandacht aan die risico's besteden.

naar bovenWie regelt de vaccinatie?

Uw werkgever moet u beschermen tegen bacteriën en virussen, waaronder hepatitis B. Als uit de risicoinventarisatie en -evaluatie blijkt dat u in contact kunt komen met bloed, moet uw werkgever u vaccinatie aanbieden. Uw werkgever betaalt dit.

Stagiaires
De werkgever van een stagiair is vaak niet tijdig bekend. Daarom verzorgen de opleidingsinstituten vaak de logistiek van de vaccinatie.  

naar bovenHoe gaat de vaccinatie in zijn werk?

Vaccinatie gebeurt door inspuiting in de bovenarm. Een volledige vaccinatie bestaat uit drie injecties die verspreid over een half jaar gegeven worden. Een maand tot negen weken na de volledige vaccinatie moet u uw bloed laten onderzoeken. Er wordt dan gekeken of de vaccinatie succesvol was en u dus voldoende beschermd bent tegen het virus. 

Bescherming 15 jaar
De bescherming is vermoedelijk levenslang. Opnieuw vaccineren is in ieder geval de eerste vijftien jaar niet nodig.

Vaccinatiekaart
Na vaccinatie ontvangt u een vaccinatiekaart met daarop de vaccinatiegegevens. Zo kunt u altijd, ook wanneer u van zorginstelling verandert, aantonen dat u beschermd bent tegen hepatitis B. Het is verstandig deze vaccinatiekaart goed te bewaren.

naar bovenKunt u vaccinatie weigeren?

Als u werkzaamheden uitvoert met een hoog risico, dan kan het weigeren van vaccinatie in sommige gevallen arbeidsrechtelijke gevolgen hebben. U mag dan bijvoorbeeld bepaalde taken in uw functie niet meer uitvoeren.

Vaccinatie draagt bij aan veiligheid
Inenting van medewerkers in de gezondheidszorg wordt in eerste instantie vooral gezien als een bescherming voor de medewerkers zelf. In uw overweging of u zich al dan niet wilt laten vaccineren, moet u ook denken aan de patiënten. Voorkomen moet worden dat een patiënt tijdens een medische ingreep door een ziekenhuismedewerker wordt besmet met hepatitis B. U bent medeverantwoordelijk voor een zo veilig mogelijke behandeling of verzorging van de aan uw zorg toevertrouwde patiënten. Vaccinatie tegen hepatitis B draagt bij aan deze veiligheid.

naar bovenWat moet u doen na een prikaccident?

Bij een prikaccident prikt u zich per ongeluk aan een gebruikte naald of een ander scherp voorwerp. Prikaccidenten moeten zo snel mogelijk, het liefst binnen twee uur, worden gemeld, ook als u gevaccineerd bent tegen hepatitis B. Zorg dat u altijd weet bij wie u zich moet melden in het geval van een prikaccident.  

Besmetting
Bij een prikaccident is er kans op besmetting met hepatitis B, hepatitis C of HIV. De kans op besmetting met hepatitis C of HIV is weliswaar veel kleiner dan hepatitis B, maar zeker niet uitgesloten. Vaccinatie tegen hepatitis C of HIV is niet mogelijk.

Onderzoek bron
Ook volgt een onderzoek naar de bron van de mogelijke besmetting.  

Immunoglobuline
Mensen die niet gevaccineerd zijn tegen hepatitis B moeten na een prikaccident, afhankelijk van het besmettingsrisico, immunoglobuline toegediend krijgen. Dit moet binnen 24 uur en geeft geen honderd procent bescherming. Ook dient vaccinatie plaats te vinden.

Registratie prikaccidenten
Het is belangrijk dat het prikaccident geregistreerd wordt. Een analyse van de meldingen kan dan inzicht geven in gevaarlijke situaties. Uw werkgever kan dan maatregelen nemen.

naar bovenMeer informatie

Voor vragen over hepatitis of over vaccinatie, kunt u contact opnemen met het Nationaal Hepatitis Centrum. Via het telefoonnummer van de Hepatitis Infolijn (zie onder) kunt u schriftelijk informatiemateriaal bestellen. Voor meer informatie kunt u zich ook wenden tot uw preventiemedewerker, bedrijfsarts, ziekenhuishygiënist, arbozorgmedewerker of GGD.

Hepatitis Infolijn: (033) 422 09 88

Nationaal Hepatitis Centrum
Stationsplein 8
3818 LE Amersfoort
Tel.: (033) 422 09 80
Fax: (033) 422 09 83
E-mail: info@hepatitis.nl
Internet: Hepatitis.nl

Stoffencentrum
Het stoffencentrum biedt praktische informatie over veilig werken met gevaarlijke stoffen.

Voor algemene vragen aan de rijksoverheid kunt u terecht bij de Postbus 51-Infolijn, telefoon 0800 8051. Of raadpleeg www.rijksoverheid.nl