Direct naar (in deze pagina): Hoofdnavigatie, Zoeken, English, Polski.
Huidig dossier: OPS Direct naar (in de site): Veilig werken Stoffen, straling en besmetting
Organisch Psychosyndroom (OPS): informatie voor werknemers
- Wat is het organisch psychosyndroom (OPS)?
- Waar is risico op OPS aanwezig?
- Hoe wordt u beschermd tegen OPS?
- Waar kunt u terecht met gezondheidsklachten?
- Meer informatie
naar bovenWat is het organisch psychosyndroom (OPS)?
Het Organisch Psychosyndroom (OPS) is een ziekte die kan ontstaan bij blootstelling aan te veel vluchtige organische stoffen. Voorbeelden van deze vluchtige organische stoffen zijn xyleen, benzeen, terpentine, ether en alcohol (ethanol). Deze stoffen worden bijvoorbeeld gebruikt als oplosmiddel, in ontvettingsmiddelen, reinigingsmiddelen, verven, beitsen, lijmen en verdunningsmiddelen.
Symptomen blootstelling
Vluchtige organische stoffen kunnen neurotoxische eigenschappen hebben. Dat houdt in dat ze schade kunnen aanrichten aan het (centraal) zenuwstelsel. Van alle organen in het menselijk lichaam zijn de hersenen het meest gevoelig voor vluchtige organische stoffen. Blootstelling aan schadelijke vluchtige organische stoffen kan leiden tot slapeloosheid, trillen van ledematen, angstdromen, buitengewone geïrriteerdheid, vergeetachtigheid, concentratieproblemen en veranderingen in persoonlijkheid. Als het klachtenpatroon zodanig verergert, kan er sprake zijn van OPS.
Diagnose OPS
De ziekte OPS kan alleen na zorgvuldig onderzoek worden vastgesteld. Dit gebeurt door een medisch team: het ‘solvent-team’. Dit bestaat uit een neuroloog, neuropsycholoog, een arbeidshygiënist en een bedrijfsarts. OPS is niet te genezen en de effecten zijn onomkeerbaar.
Bescherming tegen OPS op werk
Vluchtige organische stoffen komen bij gebruik op de werkplek vrij. De stoffen kunnen worden ingeademd of via de huid opgenomen. Werknemers moeten hiertegen worden beschermd.
naar bovenWaar is risico op OPS aanwezig?
Als u op uw werk in contact komt met vluchtige organische stoffen, loopt u risico om het Organisch Psychosyndroom (OPS) op te lopen. In onderstaande tabel leest u welke beroepen en bedrijfstakken veel met vluchtige organische stoffen werken. Hier lopen werknemers het meeste risico op OPS.
| Beroepsgroepen | Bedrijfstakken |
|
|
naar bovenHoe wordt u beschermd tegen OPS?
Werkgevers moeten werknemers beschermen tegen blootstelling aan risicovolle vluchtige organische stoffen. Hierbij gaat hij uit van dearbeidshygiënische strategie.
Wettelijke vervangingsregeling
Allereerst kijkt hij of er voor de handelingen die in het bedrijf worden verricht een wettelijke vervangingsregeling is. Zo ja, dan gebruikt hij de producten die voldoen aan deze regeling. Hij is verplicht de oplosmiddelen en de producten die oplosmiddelen bevatten zoveel mogelijk te vervangen door oplosmiddelarme of oplosmiddelvrije producten. De vervangingsregeling geldt in de volgende situaties:
- Lijmen en verven in binnensituaties
- Offsetdrukken
- Zeefdrukken
- Illustratiediepdrukken
- Verpakkingsdiepdrukken en flexodrukken
- Herstellen van autoschade
- Coating van timmerwerk in binnensituaties
Vervangen risicovolle stoffen
Ook als hij niet verplicht is de stoffen te vervangen op basis van de wettelijke vervangingsregeling, moet hij nagaan of de risicovolle stoffen niet kunnen worden vervangen door een veiliger variant, bijvoorbeeld door producten met minder vluchtige organische stoffen.
Werkplek zo veilig mogelijk
Wanneer het niet mogelijk is om met alternatieve producten te werken moet de werkplek zo veilig mogelijk zijn. Dit kan bijvoorbeeld door te zorgen voor een gesloten systeem, een afzuiginstallatie, of goede ventilatie. Deze maatregelen zijn vaak afhankelijk van technische mogelijkheden. U als werknemer moet de veiligheidsvoorschriften in acht nemen. Ook moet u de voorgeschreven persoonlijke beschermingsmiddelen gebruiken. Vraag uw werkgever om het veiligheidsinformatieblad van de leverancier. Hierop staan onder meer de risico’s van het product vermeld.
Voorlichting en instructie
U moet worden voorgelicht over risicovolle onderdelen van het werk. Hierbij hoort instructie over het werken met gevaarlijke stoffen, zoals vluchtige organische stoffen.
Risicoinventarisatie en –evaluatie (RI&E)
In de RI&E moeten de risico’s die zijn verbonden aan het werken met vluchtige organische stoffen in kaart worden gebracht.
Grenswaarden
De concentraties van vluchtige organische stoffen waaraan werknemers kunnen worden blootgesteld moeten door metingen of onderbouwde schatting worden vastgesteld. Voor een aantal vluchtige organische stoffen zijn grenswaarden vastgesteld. Deze grenswaarden (de maximumblootstellingsconcentratie in de lucht) mogen NIET worden overschreden.
naar bovenWaar kunt u terecht met gezondheidsklachten?
Als u klachten over uw gezondheid hebt, kunt u deze melden aan uw werkgever en bedrijfsarts.
Aard van de klachten
Kortdurende blootstelling aan een hoge concentratie oplosmiddelen kan leiden tot misselijkheid, hoofdpijn, duizeligheid en hartkloppingen. De klachten verdwijnen vaak snel nadat de werkzaamheden zijn beëindigd.
Bij regelmatige blootstelling aan organische oplosmiddelen kan blijvende schade aan het zenuwstelsel ontstaan. Bij voortdurende blootstelling aan organische oplosmiddelen kunnen deze klachten verergeren en leiden tot het Organisch Psychosyndroom. Deze klachten verdwijnen niet meer als de blootstelling wordt beëindigd.
Diagnose door solvent-team
Uw werkgever meldt uw klachten aan de arbodienst. U kunt worden verwezen naar het solvent-team voor een diagnose. De arbodienst is verplicht om beroepsziekten te melden bij het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten.
naar bovenMeer informatie
Het stoffencentrum biedt praktische informatie en nuttige links over veilig werken met gevaarlijke stoffen.
Voor algemene vragen aan de rijksoverheid kunt u gratis bellen met de Postbus 51 infolijn, telefoon 0800-8051, of raadpleeg www.rijksoverheid.nl