Direct naar (in deze pagina): Hoofdnavigatie, Zoeken, English, Polski.
Huidig dossier: OPS Direct naar (in de site): Veilig werken Stoffen, straling en besmetting
Organisch Psychosyndroom (OPS): informatie voor werkgevers
- Wat is het organisch psychosyndroom (OPS)?
- Waar is risico op OPS aanwezig?
- Welke maatregelen moet u nemen om OPS te voorkomen?
- Meer informatie
naar bovenWat is het organisch psychosyndroom (OPS)?
Het Organisch Psychosyndroom (OPS) is een ziekte die kan ontstaan bij blootstelling aan te veel vluchtige organische stoffen. Voorbeelden van deze vluchtige organische stoffen zijn xyleen, benzeen, terpentine, ether en alcohol (ethanol). Deze stoffen worden bijvoorbeeld gebruikt als oplosmiddel, in ontvettingsmiddelen, reinigingsmiddelen, verven, beitsen, lijmen en verdunningsmiddelen.
Symptomen blootstelling
Vluchtige organische stoffen kunnen neurotoxische eigenschappen hebben. Dat houdt in dat ze schade kunnen aanrichten aan het (centraal) zenuwstelsel. Van alle organen in het menselijk lichaam zijn de hersenen het meest gevoelig voor vluchtige organische stoffen. Blootstelling aan schadelijke vluchtige organische stoffen kan leiden tot slapeloosheid, trillen van ledematen, angstdromen, buitengewone geïrriteerdheid, vergeetachtigheid, concentratieproblemen en veranderingen in persoonlijkheid. Als het klachtenpatroon zodanig verergert, kan er sprake zijn van OPS.
Diagnose OPS
De ziekte OPS kan alleen na zorgvuldig onderzoek worden vastgesteld. Dit gebeurt door een medisch team: het ‘solvent-team’. Dit bestaat uit een neuroloog, neuropsycholoog, een arbeidshygiënist en een bedrijfsarts. OPS is niet te genezen, de effecten zijn onomkeerbaar.
Bescherming tegen OPS op werk
Vluchtige organische stoffen komen bij gebruik op de werkplek vrij. De stoffen kunnen worden ingeademd of via de huid opgenomen. U moet werknemers hiertegen beschermen.
naar bovenWaar is risico op OPS aanwezig?
Als werknemers op hun werk in contact komen met vluchtige organische stoffen, lopen zij risico om het Organisch Psychosyndroom (OPS) op te lopen. In onderstaande tabel leest u welke beroepen en bedrijfstakken veel met vluchtige organische stoffen werken. Hier lopen werknemers het meeste risico op OPS.
|
Beroepsgroepen |
Bedrijfstakken |
|
|
naar bovenWelke maatregelen moet u nemen om OPS te voorkomen?
U moet uw werknemers beschermen tegen blootstelling aan risicovolle vluchtige organische stoffen. Hierbij gaat u uit van de arbeidshygiënische strategie.
Wettelijke vervangingsregeling
Allereerst kijkt u of er voor de handelingen die in uw bedrijf worden verricht een wettelijke vervangingsregeling is. Zo ja, dan gebruikt u de producten die voldoen aan de deze regeling. U bent verplicht de oplosmiddelen en de producten die oplosmiddelen bevatten zoveel mogelijk te vervangen door oplosmiddelarme of oplosmiddelvrije producten. De vervangingsregeling geldt in de volgende situaties:
- Lijmen en verven in binnensituaties
- Offsetdrukken
- Zeefdrukken
- Illustratiediepdrukken
- Verpakkingsdiepdrukken en flexodrukken
- Herstellen van autoschade
- Coating van timmerwerk in binnensituaties
Vervangen risicovolle stoffen
Ook als u niet verplicht bent de stoffen te vervangen op basis van de wettelijke vervangingsregeling, moet u nagaan of u de risicovolle stoffen niet kunt vervangen door een veiliger variant, bijvoorbeeld door producten met minder vluchtige organische stoffen.
Werkplek zo veilig mogelijk
Wanneer het niet mogelijk is om met alternatieve producten te werken moet u alles in het werk stellen om de werkplek zo veilig mogelijk te maken. Dit doet u door te zorgen voor een gesloten systeem, een afzuiginstallatie, of goede ventilatie. Deze maatregelen zijn vaak afhankelijk van technische mogelijkheden. De laatste optie is persoonlijke beschermingsmiddelen. Maar u kunt het gebruik hiervan niet als een blijvende voorziening beschouwen.
Voorlichting en instructie
U moet uw werknemers ook voorlichten over risicovolle onderdelen van het werk. Hierbij hoort instructie over het werken met gevaarlijke stoffen, zoals vluchtige organische stoffen. U kunt gebruikmaken van de veiligheidsinformatiebladen van producenten. Hierin staan de bestanddelen en eventuele gezondheidsrisico's van producten omschreven.
Risicoinventarisatie en –evaluatie (RI&E)
In de RI&E moeten de risico’s die zijn verbonden aan het werken met vluchtige organische stoffen in kaart worden gebracht. U moet weten met welke stoffen er in het bedrijf gewerkt wordt en aan welke concentraties van vluchtige organische stoffen werknemers worden blootgesteld.
Grenswaarden
De concentraties van vluchtige organische stoffen waaraan werknemers kunnen worden blootgesteld moeten door metingen of onderbouwde schatting worden vastgesteld. Een arbodienst of gecertificeerde arbodeskundige kan u hierbij ondersteunen. De uitkomst van de metingen of schattingen moet u toetsen aan de grenswaarden die voor een aantal vluchtige organische stoffen zijn vastgesteld. Houdt u daarbij ook rekening met meervoudige blootstelling. Deze grenswaarden (de maximum- blootstellingsconcentratie in de lucht) mogen NIET worden overschreden.
Bij veranderingen in uw werkmethode moet u opnieuw de concentraties vluchtige organische stoffen op de werkplek (laten) meten.
OPS melden bij Arbodienst
Als een medewerker onverhoopt toch OPS-klachten heeft gekregen, meld dit dan aan de Arbodienst. Deze zal uw werknemer kunnen verwijzen naar het Solvent Team voor een diagnose. De arbodienst is verplicht om beroepsziekten te melden bij het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten.
naar bovenMeer informatie
Het stoffencentrum biedt praktische informatie en nuttige links over veilig werken met gevaarlijke stoffen.
Voor algemene vragen aan de rijksoverheid kunt u gratis bellen met de Postbus 51 infolijn, telefoon 0800-8051, of raadpleeg www.rijksoverheid.nl